10-07-2025: Kunstenaar Bastiaan van den Berg heeft ongeveer twee weken geresideerd in De Ruimte. Tijdens zijn residentie heeft hij van De Ruimte een expositieruimte gemaakt voor zijn eigen expositie ‘Wat Blijft’. Vlak voor het einde van de residentie gaan we in gesprek met Bastiaan over hoe hij zijn residentie heeft ervaren. Wil je meer beeld bij het verhaal? Check dan @deruimtedeventer op Instagram.
Wil je jezelf voorstellen?
“Mijn naam is Bastiaan van den Berg, ik woon in Deventer, ik ben vader van twee kinderen en getrouwd met Anna. Daarnaast maak en bedenk ik dingen, soms noem ik mezelf kunstenaar en soms noem ik mezelf conceptontwikkelaar, social designer of community artist.”
Je noemt jezelf ‘soms’ kunstenaar?
“Ja, ik zeg wel eens dat ik nu vijf jaar uit de kast ben als kunstenaar.” [Lacht]
“Ik heb geen kunstopleiding gedaan en ik heb ook een beetje een haat-liefdeverhouding met die kunstwereld omdat die vaak heel gesloten of elitair is. Ik maak echt kunst om dingen te agenderen of in beweging te brengen. Niet omdat ik de antwoorden heb, maar wel omdat ik dingen op de kaart wil zetten of dat mensen ergens over na gaan denken. Soms vind ik kunst te veel gaan over wat kunst eigenlijk is. Ik vind dat niet zo’n hele interessante vraag.”
Wat maak je dan?
“Nou, doordat ik geen opleiding heb, heb ik ook niet één medium. Ik werk vooral vanuit spullen en vanuit plekken zelf. Dus als een plek een bepaald verhaal heeft, vind ik het juist interessant om daarop te reageren met mijn werk door iets toe te voegen of door iets weg te halen of te accentueren. Dat zou je wat meer installaties kunnen noemen. Ik heb ook veel collages gemaakt, maar dan werk je eigenlijk ook vanuit dat wat er al is, of breng je het op een andere manier bij elkaar.”
“Dat is wat ik doe en vaak vanuit maatschappelijk geëngageerde thema’s. Waarom ik soms twijfel om dit kunst of mezelf een kunstenaar te noemen is omdat ik niet echt bezig ben met iets nieuws te scheppen, maar ik ben vooral bezig met het anders ordenen en anders laten kijken naar de werkelijkheid die er is.”
Hoe ben je op deze manier van werken gekomen?
“Gaandeweg, ik ben nu 38 jaar en ik heb ooit VWO gedaan, maar ik had nog geen idee van wat ik wou doen. Dus heb ik een aantal tussenjaren gehad en ben ik eigenlijk vanaf mijn negentiende aan het werk gegaan en dingen gaan maken. Uiteindelijk ontdekte ik in de loop van de jaren dat in de dingen die ik deed een soort rode draad zat.”
Je hebt twee weken geresideerd in De Ruimte, waarom wilde je hier resideren?
“Ik wilde heel graag deze expositie maken en dit verhaal vertellen. Ik ben ook zzp’er dus betaalde klussen krijgen toch vaak voorrang. Hier kon ik me er echt op toeleggen en dan moet het ook gebeuren, het was een soort stok achter de deur.”
“Ik heb een keer eerder geëxposeerd in Zwolle en toen vond ik het al te gek dat je eigen kunst ophangt en zelf de mensen ontvangt. Voor mij doet ook echt alles mee: het kunstwerk, maar ook hoe je wordt ontvangen, hoe de ruimte aanvoelt. Dat ik dat hier zelf kan regisseren vind ik te gek, ik mocht echt even mijn eigen winkeltje, mijn eigen museumpje, mijn eigen expositieruimte hebben en mensen gastvrij ontvangen.”
“En een aantal werken wilde ik gewoon al heel lang graag maken, bijvoorbeeld deze hier achter mij. Dit kan ik gewoon niet thuis maken, in mijn atelier heb ik ook niet zo’n grote witte muur, dus het is ook echt een hele praktische reden geweest.” [Bastiaan wijst naar het werk achter hem, check vooral @deruimtedeventer op Instagram om het te zien]
Wat heb je hier gedaan?
“De verschillende werken die ik had, heb ik nu in een heel verhaal of in een tentoonstelling gezet en van een aantal werken die ik nog niet af had, heb ik nu kunnen maken.”
“De expositie of het verhaal gaat over iemand worden, over het ontwikkelen van je identiteit. In mijn geval is dat gecompliceerder geweest omdat mijn vader vroeg is overleden. Daardoor gaat het over iemand worden, maar ook over hoe je omgaat met zo’n groot verlies, wat is de impact daarvan?”
Kun je ook vertellen over het werk waar we nu naar kijken? [Achter Bastiaan hangt een groot werk, check het via ons Instagram kanaal]
“Dit is eigenlijk een weergave van de relatie die ik heb met mijn vader. Mijn vader is er dus niet meer, maar ik heb wel het gevoel dat ik nog een relatie met hem heb. Dat vind ik heel interessant, hoe je nog steeds een relatie hebt met iemand die je eigenlijk niet meer ziet.”
“Je ziet hier verschillende momenten in die relatie waarin ik er anders in ben gaan staan. Elke maand dat ik leef hangt er een foto van hem, in totaal zijn het 462 foto’s. De eerste acht jaar was hij er en na die acht jaar is hij overleden en toen brak er voor mij een periode aan waarin ik het als kind vooral veel heb weggestopt. Al die plaatjes zijn letterlijk donker. Goed om te beseffen is dat ik elke foto dus één voor één donker heb gemaakt. Als kind was het gewoon overleven en mocht hij er ook alleen zijn in het donker. Dus ik probeerde overdag gewoon het brave jongetje te zijn en ’s avonds in bed liet ik het pas toe, zeg maar.”
“Toen kreeg ik op mijn vijftiende mijn eerste vriendinnetje en zij had haar zus verloren, daardoor voelde ik ook ruimte om het erover te hebben. Dus na zeven jaar begon ik er een beetje over te praten en dan breekt er een periode aan waarin ik in het werk de randen heb vrijgelaten. Toen benaderde ik het heel erg van: ja, ik heb dit nu meegemaakt, maar het leven waardeer ik nu veel meer. Dat is ook wel waar, maar daarmee erkende ik eigenlijk nog steeds niet dat ik ook gewoon een groot gemis had. Pas later, toen ik ging trouwen, was het zo duidelijk dat ik iemand miste. Ik liep tegen eigen patronen aan die ik had ontwikkeld in de loop van de tijd en dacht: oké, ik moet met mezelf aan de slag.”
“Dus van wie is dat silhouet? Wie ben ik? Volgens mij is er iemand op de achtergrond die ik eigenlijk niet ken, maar die ik wel heel erg mis? Dat zijn ook weer jaren geweest dat ik daar mee aan het stoeien ben geweest, maar dan zie je nog weer een transformatie moment waarin ik een tweedaagse therapie sessie heb gedaan voor volwassenen die dit als kind meemaken. Toen kwam ik tot de conclusie dat ik echt mijn vader mis en ik wil weten wie hij is. Vanaf daar zie je in het werk dat hij meer identiteit krijgt en zo heeft het zich in de loop van de jaren nog verder ontwikkeld. Het laatste moment was dat ik explicieter kunst ben gaan maken over hem en over dat proces. Ja, en nu zitten we hier ergens.”
“In de afgelopen 10/15 jaar heb ik dus steeds zitten krijten, ik ben niet het afgelopen jaar pas begonnen, maar het is in de loop van de tijd gemaakt en hier kon ik het nu eindelijk een keer bij elkaar ophangen om het proces inzichtelijk te maken.”
“Ik ben niet te beroerd om persoonlijk werk te maken, maar ik wil ook niet dat het puur persoonlijk blijft. Dat iemand denkt: ja leuk dat jij dit maakt en jij het belangrijk vind, maar het zegt mij helemaal niks. Maar ik merk wel dat veel mensen zelf ook gaan nadenken over hoe het dan bij hun zit of bij iemand in hun omgeving die ook zoiets heeft meegemaakt. Daar ben ik heel blij mee, dat het meer aanzet dan alleen maar kijken. Ik hoop altijd dat mijn werk iets bij jezelf in gang zet.”
Heel mooi. En de andere werken?
“De werken hier relateerde allemaal aan het vorige werk en sommige zijn wat universeler. Dit werk is een adoptiebureau ‘Lost Boys’.” [Bastiaan wijst naar een van de werken in De Ruimte]
“Een tijd terug kocht ik een lijstje met een foto erin van een jongetje van een jaar of acht en ik herkende me daar heel erg in. Ik voelde me toen ook een beetje verloren, zonder verhaal meer te hebben of geen houvast meer te vinden. Dat jongetje in zo’n fotolijstje heeft dat ook. Dus ik ben meer van dat soort foto’s en lijstjes gaan verzamelen en ik heb letterlijk een bureau neergezet met dozen die vol zitten met dat soort jongetjes en daarmee vertel ik het verhaal dat we helemaal niet alleen in ons alleen zijn.”
“Ik voel me met regelmaat een buitenbeentje en voel dat verlangen om geadopteerd te worden, om wel een echt thuis te vinden. Ik heb er bewust een heel koud en steriel bureau van gemaakt, omdat dat ook soms de wereld is. We zijn allemaal op zoek binnen die wereld en dat is niet altijd makkelijk.”
“Dus daar gaat dat werk over en ik vind het leuk als er interactie in zit. Ik zet elke dag één jongetje op het bureau en als die je aanspreekt mag je hem adopteren, maar dan moet je hem wel een naam geven. Dat is dan de eerste stap weer naar identiteit krijgen en ja, ik vind dat heel interessant. Ook als mensen het niet doen, dan wijs je hem dus af en wat doet dat dan met je? Dat is ook interessant.”
Hoe waren de reacties van de mensen die langs zijn gekomen?
“Heel verschillend. Er zijn natuurlijk ook veel bekenden van mij geweest en die hebben ook zelf een relatie met dit verhaal en dat was heel anders dan mensen die blanco binnenkomen. Mensen zijn het meest onder de indruk van dit werk.” [Bastiaan wijst naar het werk achter hem]
“Voor mij is het gewoon de weg van hoe ik met het verlies ben omgegaan, maar mensen vinden het toch bijzonder hoe ik erover praat en wat ik heb doorleefd, hoe ik het ben aangegaan. Dat was soms wat ongemakkelijk, want voor mijn gevoel heb ik niet anders gekund, het voelt minder als een prestatie.”
“Maar mensen vinden het dan toch wel bijzonder en wat ik fijn vind is dat ik hier ben om de werken toe te lichten. Je weet toch pas echt of een werk goed is wanneer het in interactie is met de toeschouwer. Dan kom je er bijvoorbeeld pas achter dat het iets communiceert wat je niet wil communiceren of juist iets nieuws communiceert.”
“Bijvoorbeeld bij het adoptiebureau dacht ik niet dat het eigenlijk over mijn verlangen ging om geadopteerd te worden. Pas toen daar een toeschouwer bij stond en er vragen over stelde, besefte ik dat ik ook misschien wel geadopteerd wil worden of nog zoek naar het thuiskomen. Dat is het toffe van kunst in interactie met de toeschouwer brengen.”
Wat ga je doen met de werken?
“Nou, bij deze: nodig mij uit voor de grootste musea.” [Lacht]
“Ja, nee, ik ben van plan om een aantal werken gewoon goed op de foto te zetten en toch een paar musea waarvan ik denk dat het heel passend is aan te schrijven. Toevallig zag ik vanochtend nog een open call voorbij komen voor papieren werken rondom familie. Toen dacht ik meteen: ja, ik ga dit werk gewoon insturen. Dus dat is tof.”
“Voor de rest voel ik zelf dat ik thematisch ook zin heb om dit even los te laten. Maar het zou wel heel tof zijn dat een paar van deze werken te zien blijven. Ja, het is altijd stom om het weer in je atelier te leggen vind ik. Niet omdat ik het per se nog heb om gezien te worden, maar ik vind eigenlijk dat de werken dat nodig hebben. Die hebben het nodig om in interactie te zijn met andere mensen, dus ik hoop dat er wat mee gebeurt.”
Kunnen we het werk online ook zien? Kunnen we jou vinden online?
“Je kan mij vinden via www.injehemd.nl, of nu ben ik ook weer wat actiever op Insta, maar liever via LinkedIn, daar ben ik het meest actueel. Daar vind je mij via Bastiaan van den Berg.”
Heb je tips voor volgende residenten?
“Ik geloof heel erg in de kracht om van een ruimte, jouw ruimte te maken. Dat ik die maandag eerst even begonnen ben met schoonmaken was best wel lekker. Daardoor kon ik van De Ruimte echt mijn ruimte maken. En zet lekker die deur open, dat kan echt interessant zijn met de mensen op straat. Voor de rest moet je vooral lekker je eigen ding doen.”
Bastiaan was de een na laatste residentie die we in 2025 organiseren in De Ruimte. Naast dat de residenten de fysieke ruimte krijgen, geven wij ze ook online ruimte. Wil je op de hoogte blijven van De Ruimte en een eventueel vervolg? Of wil je meer beeld bij het verhaal? Check dan @deruimtedeventer op Instagram!
Geschreven door: Niek van Steen
Fotografie: Merle Hazeleger
