10-07-2025: Beeldend kunstenaar Carmen Molenaar heeft ongeveer twee weken geresideerd in De Ruimte. Tijdens haar residentie heeft zij van De Ruimte gebruik gemaakt om onderzoek te doen naar, en aan de slag te gaan met nieuw werk. Vlak voor het einde van de residentie gaan we in gesprek met Carmen over hoe zij haar residentie heeft ervaren. Wil je meer beeld bij het verhaal? Check dan @deruimtedeventer op Instagram.
Wil je jezelf voorstellen?
“Ik ben Carmen Molenaar en ik ben beeldend kunstenaar.”
Waar kom je vandaan?
“Ik ben geboren in Amersfoort, maar ik woon in Arnhem en ik heb mijn atelier in Deventer.”
Waarom heb je je atelier in Deventer?
“Ik zit in het starters atelier van Kunstenlab waardoor ik nu bijna twee jaar heb mogen werken in Deventer.”
Je bent beeldend kunstenaar, wat maak je?
“Ik maak veel verschillende dingen. Vaak rondom dezelfde thema’s, maar in media eigenlijk elke keer heel anders. Ik ben veel bezig met water, met rivieren en met bodem. Dit doe ik een beetje vanuit de ecologie, maar nog meer vanuit de geologie, dus de ‘niet levende natuur’. De laatste jaren werk ik veel met klei die ik zelf uit de grond haal, dus Nederlandse rivierklei. Maar ik werk ook veel met fotografie, film en geluid.”
Hoe ben je bij dat onderwerp gekomen?
“Ik was eigenlijk altijd al veel bezig met de natuur en tijdens vakanties ging ik altijd naar de bergen. Daar was ik dan ook veel bezig met die bergen, maar die zijn ver weg van hier.” [Lacht]
“Toen ging ik, drie en een half jaar geleden alweer, op een boot wonen op de Nederrijn in Arnhem. Dat heeft echt een soort switch veroorzaakt, ineens was er ook een soort van ‘niet menselijke natuur’ en dat heeft impact op me gemaakt. Mijn huis ging bijvoorbeeld mee omhoog en naar beneden met de rivier en die rivier was eigenlijk ook weer een soort weg terug naar die bergen. Dus die rivier, dat is een soort focus geworden die nog steeds heel prominent is in mijn werk.”
Waar ben je nu mee bezig?
“Ik ben het afgelopen jaar bezig geweest met Nederland als Delta. Nederland is heel erg gemaakt, wij vinden het land en water een heel maakbaar iets. Hierdoor zijn er in Nederland veel dijken en polders en toen ik bezig was met mijn afstuderen kwam ik erachter dat er in de bodem veel meer verhalen zitten van hoe de delta vroeger was. Toen werd ik eigenlijk heel benieuwd naar wat nou het karakter is van het landschap zelf, zonder de menselijke hand. Niet zeggend dat die verkeerd is, maar ik denk dat de stem van het land een beetje is gedempt door alle menselijke ingrepen.”
“Dus ik ben de wetenschap ingedoken en heb kaarten bestudeerd van hoe vroeger het water stroomde, dat is dan terug te zien in de bodem, met sediment en dat soort dingen. Ik ben dus bezig met kijken naar hoe dynamisch het land is en wat het land en het water zelf te zeggen hebben.”
Hoe uit je dat dan in je kunst? Hoe zien die werken eruit?
“Nou, ik vind het bijvoorbeeld heel erg leuk om met materiaal te werken dat ook heel erg eigen is aan een plek of gebied of aan het verhaal. Daarom ben ik met rivierklei bezig gegaan omdat ik vind dat ook het materiaal zelf mee kan beslissen met wat het werk is. Daarnaast werk ik met verschillende vormen van performances, bijvoorbeeld met soundscapes en gedichten.”
“Voor de IJsselbiënnale heb ik nu bijvoorbeeld een groot werk mogen maken: het is de hele rivierloop van de Rijn, maar dan gevlochten van wilgen, wat heel gebiedseigen is, en ook in dat werk zit weer keramiek. Dus ik denk zowel in materiaal als in vorm, kijk ik heel erg naar wat er eigenlijk al is en hoe ik dat kan vertalen op een andere manier.”
Je hebt zo’n twee weken in De Ruimte geresideerd, waarom wilde je hier resideren?
“Het leek me heel leuk om in een ander stuk van Deventer te werken. Omdat ik niet uit Deventer kom, vind ik dit een fijne manier om de stad nog iets beter te leren kennen. En als je in een andere ruimte bent, komen er ook weer andere dingen naar boven of andere mogelijkheden die je nu ziet.”
“Toen ik dit voorbij zag komen leek het mij vooral heel fijn om een lege ruimte te hebben. Ik ben dus al best lang bezig met hetzelfde onderwerp en zo kan ik al het werk dat ik heb gemaakt op een andere manier zien of op een andere manier presenteren. Mijn atelier zit helemaal vol en hier heb je ineens een soort schone lei, ik was benieuwd wat daar dan uit zou komen.”
Hoe verschilt deze plek van waar je normaal werkt?
“Nou eigenlijk vooral dat je in een winkelstraat zit, dat was ineens heel anders. Hier kunnen mensen ineens van de straat ook gewoon je ruimte in komen. Dat is iets wat ik eigenlijk nooit heb gehad, hier was een soort andere levendigheid. En sowieso de grootte, het is echt heel groot, wat moet ik met deze ruimte in mijn eentje?” [Lacht]
Wat heb je gedaan?
“Ik ben bezig geweest met klei, vaak maak ik daar keramiek van maar omdat ik dus ook veel met kaarten bezig ben of kaarten grote inspiratiebron zijn voor mijn werk, dacht ik dat ik misschien ook wel interessant was om eens te gaan kijken of ik die kaarten ook kan maken met klei.”
“Dus ik ben met de klei gaan schilderen. Ik ben helemaal geen schilder maar dit was het perfecte moment om dit eens uit te proberen. Ik heb hier gewoon twee weken om iets heel anders te doen en dan kan ik kijken of het iets is. Die soort afbakening is heel fijn.”
“Daarnaast wil ik een aantal werken die ik al had gemaakt nog gaan ophangen en eens gaan kijken hoe dat eruit ziet, bijvoorbeeld in een expositie. Normaal moet je deze heel snel opbouwen en van tevoren al weten hoe je het dan precies wil hebben. Hier heb ik gewoon de tijd om een beetje aan te klooien en te kijken hoe die werken met elkaar communiceren.”
Is dit een van die schilderijen die je hebt gemaakt? [Achter Carmen hangt een groot vel papier, check het via ons Instagram kanaal]
“Ja, maar daar ben ik nog mee bezig.”
Dus dat maak je dan met klei?
“Ja, dit is IJsselklei, voor de IJsselbiënnale heb ik ook met IJssel klei gewerkt en ik vond het wel toepasselijk omdat we in Deventer zijn.” [Lacht]
Lukt het met klei?
“Het gaat eigenlijk verrassend goed, maar ik wil er nog een beetje mee spelen. Ik heb bijvoorbeeld de klei altijd gefilterd en dan krijg je hele fijne pure klei. Maar daardoor haal je al die onzuiverheden en een beetje karakter van de bodem weg. Dus ik ga nog kijken of ik daar ook iets mee kan doen. Of je soms wat grovere stukjes hebt in de in de klei en dus op het papier.”
Heb je al een idee met wat je er mee gaat doen?
“Nee, maar ik vind het wel heel leuk dus ik weet wel dat ik nog niet klaar ben met experimenteren. Daar word ik al heel blij van, dat het iets nieuws is en ik nog even kan kijken wat het kan worden. Maar wat het gaat worden of wat het einddoel is weet ik nog niet.”
Zijn er verder nog opvallende dingen gebeurd tijdens je residentie? Je gaf al aan dat het anders is om in zo’n winkelstraat te zitten.
“Nou, ik doe best wel wat werk op de computer met fotografie en film, maar ik dacht ja, ik heb veel mensen die hier naar binnen kunnen kijken en het is wel leuk als er wat te zien is, iets fysieks. Dus ik was me bewust dat als ik nu iets ga maken, het dan ook gelijk te zien is. Terwijl normaal in mijn atelier, dan maak je dat zelf en dan ben je echt in je eigen bubbel. Het motiveerde om groter te gaan werken zodat het dan van buitenaf te zien is of om iets kleins te maken zodat het dan al in de etalage kan. Er ontstond een hele andere dynamiek, een soort doel om alvast iets te maken.”
Heb je tips voor de volgende resident?
“Ik had in het begin eigenlijk niks in de etalage gelegd maar na dat wel te doen kwamen er denk ik na een uur al mensen kijken, dat werkt dus eigenlijk heel goed en had ik eigenlijk veel eerder moeten doen.” [Lacht]
“Dat was wel een soort kans die je dan normaal niet hebt om eigenlijk altijd een soort kleine expositie te hebben, zelfs als je er zelf niet bent.”
Waar kunnen we jou en je werk vinden?
“Ik heb een website, www.carmenmolenaar.nl, of mijn Instagram @carmolenaar. En ik heb dus momenteel werk bij de IJsselbiënnale in Zwolle in de Vreugderijkerwaard, een van de grootste werken die ik tot nu toe heb gemaakt, wat super tof is.”
Carmen was de elfde van de twaalf residenties die we in 2025 organiseren in De Ruimte. Naast dat de residenten de fysieke ruimte krijgen, geven wij ze ook online ruimte. Wil je op de hoogte blijven van de residenties? Of wil je meer beeld bij het verhaal? Check dan @deruimtedeventer op Instagram!
Geschreven door: Niek van Steen
